Προσβάσιμος Τουρισμός Και Ενσυναίσθηση (Πρώτες έννοιες)

Την Δευτέρα, 05 Ιουλίου 2021, παρουσίασα, ως μέλος της υποεπιτροπής Τουρισμού της Επιτροπής Ανάπτυξης, στην Παράλληλη Βουλή για την Επιχειρηματικότητα, της οποίας είμαι Γραμματέας, εισήγησή μου για την αναγκαιότητα και φιλοσοφία του Προσβάσιμου Τουρισμού.

Αρχικά, παραθέτω  τον επίλογο της εισήγησής μου προς τις/τους συναδέλφους της Παράλληλης  Βουλής:

«Από το 2017 έχω επιλέξει να αλλάξω πορεία στη φιλολογική μου σταδιοδρομία εγκαταλείποντας τις κρητολογικές  μου αναζητήσεις και επικεντρώνοντας όλες μου τις δυνάμεις και τα επιστημονικά μου εργαλεία στην ανάπτυξη ενσυναίσθησης. Το θέατρο, η Νεόφυτος, το πρότζεκτ LiMe, το Σχολείο της Κυριακής, όλα όσα κάνω, ο προσβάσιμος τουρισμός που θα με απασχολεί εφεξής και είναι ο λόγος που ζήτησα να είμαι μαζί σας εξαρχής, όλα επικεντρώνονται γύρω από την ανάπτυξη ενσυναίσθησης. Πρώτα αναγνωρίζω την προσωπική έλλειψη γνώσης, την άγνοιά μου, έπειτα φροντίζω να μάθω και, τέλος, προσπαθώ να κατνοήσω τη θέση του αλλουνού γιατί θέλω να τον συμπεριλάβω σε αυτό το ταξίδι γνώσης και ανάπτυξης ενσυναίσθησης. Το δικό μου όφελος είναι ανθρωπιστικό και αφορά στη συλλογικότητα, στον τόπο μου και τους ανθρώπους του. Γιατί ζούμε σε ένα νησί που κάποτε φημιζόταν για την ευγένεια και τη φιλοξενία του και τώρα όχι. Και αυτή η δυσφήμιση μάς κοστίζει σε όλα τα επίπεδα».

Έχω επιλέξει για το άρθρο αυτό όλα τα σημεία εκείνα της παρουσίασης τα οποία στοιχειοθετούν την άποψή μου: μπορεί να έχουμε κάθε καλή θέληση μα όσο αγνοούμε βασικές ανθρώπινες έννοιες και όσο συνεχίζουμε να υποκρινόμαστε πως διαφυλάσσουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα – κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να κινείται ανεξάρτητα και με ασφάλεια ώστε να συμμετέχει ισότιμα στο κοινωνικό γίγνεσθαι, η δε κοινωνία έχει την υποχρέωση να τον συμπεριλαμβάνει – ούτε προκοπή θα δούμε ούτε πρόοδο.

Πιθανότατα στο μυαλό μας η λέξη «προσβασιμότητα» να συνδέεται αυτόματα με τη λέξη «αναπηρία», οπότε διευκρινίζω εξαρχής:

Αν και οι άνθρωποι µε αναπηρία έχουν µεγαλύτερη ανάγκη για προσβασιµότητα, ο προσβάσιµος τουρισµός καλύπτει µία πληθώρα πελατών µε διαφορετικές ανάγκες προσβασιµότητας (όχι πάντα εµφανείς) που µπορεί να προκαλούνται από δυσλειτουργία, ασθένεια, τραυµατισµό, ηλικία, ανάστηµα, ικανότητα χρήσης ξένης γλώσσας ή κουλτούρας.

Κάθε άνθρωπος που αντιµετωπίζει κάποιες δυσκολίες στην πρόσβαση, τη χρήση και την απόλαυση τουριστικών υπηρεσιών και εγκαταστάσεων ολοκληρωµένα, άνετα, µε ασφάλεια και ανεξαρτησία, θα επιλέξει τα προσβάσιµα τουριστικά µέρη.

Υπάρχει, επίσης, η εσφαλμένη άποψη πως η προσβασιμότητα ταυτίζεται με την άρση των αρχιτεκτονικών εμποδίων. Η προσβασιµότητα συχνά περιορίζεται στην κατασκευή ή προσαρµογή των εγκαταστάσεων αλλά τα εµπόδια και οι δυσκολίες, που περιλαµβάνονται στον τουρισµό, έχουν µεγαλύτερη έκταση και συναντώνται σε όλες τις ταξιδιωτικές και τουριστικές υπηρεσίες. Οι προσβάσιµοι προορισµοί πρέπει να εξασφαλίζουν την προσβασιµότητα σε ξενοδοχεία, µέσα µεταφοράς, αξιοθέατα, εγκαταστάσεις

ψυχαγωγίας, γραφεία τουρισµού, συστήµατα πληροφοριών και κρατήσεων, µάρκετινγκ και μια συμπεριληπτική  συμπεριφορά η οποία να υποδεικνύει εκπαιδευμένο και ενσυναισθητικό προσωπικό. Τα µέτρα  προσβασιµότητας στον τουρισµό πρέπει να συνοδεύονται από επαρκή προσβασιµότητα των δηµοσίων χώρων και τη συµµετοχή δηµοσίων φορέων.

Η δε λέξη αναπηρία, στην οποία επικεντρώνομαι σήμερα,  αυτόματα  ανακαλεί μια εικόνα που αν δεν μας προκαλεί οίκτο μάς προκαλεί συμπόνοια, πιθανότατα μάς αναστατώνει, ίσως μάς κάνει να νιώθουμε άβολα («και τώρα τι πρέπει να κάνω; Πώς πρέπει να αντιμετωπίσω το άτομο αυτό; Χρειάζεται βοήθεια; Να ρωτήσω ή να μην ρωτήσω;»). Όλα αυτά είναι ανθρώπινα και απολύτως κατανοητά και οφείλονται στα στερεότυπα, για τους ανθρώπους με αναπηρία, με τα οποία όλοι μεγαλώσαμε και στον κοινωνικό αποκλεισμό στον οποίο οδηγεί τους ανθρώπους με αναπηρία η έλλειψη κοινωνικής πολιτικής για συμπερίληψή τους.

Οι λέξεις είναι σημαντικές και δείχνουν την πνευματική κατάσταση μιας κοινωνίας και την παιδεία της. Θυμάμαι πως κάποτε μιλούσαμε για ανθρώπους – κατακρίβειαν παιδιά, οι ενήλικες ακόμη δεν μάς ενδιαφέρουν –  με ειδικές ανάγκες και ύστερα εξελίξαμε τη γλώσσα μας και ως σήμερα, ακόμη, μιλάμε για παιδιά με ειδικές ικανότητες σαν να είναι οι ανάγκες ή οι ικανότητες των ανθρώπων με αναπηρία κάτι εξωπραγματικό, κάτι που ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας ή της μυθοπλασίας.

Όλοι φαντάζομαι θα έχετε δει μια τουαλέτα προσβάσιμη σε ανθρώπους με αναπηρία. Κάποιες φορές τις χρησιμοποιούμε διότι ίσως είναι οι μόνες διαθέσιμες και, πιθανότατα, οι πιο καθαρές, όπως πχ στο αεροδρόμιο που υπάρχει πολυκοσμία. Άλλες φορές θυμώνουμε γιατί ένας όρθιος άνθρωπος τις χρησιμοποιεί χωρίς να σκεφτούμε την πιθανότητα η αναπηρία του να μην φαίνεται, να μην είναι ορατή, να είναι αόρατη. Φυσικά, κάποιες τουαλέτες προσβάσιμες, όπως αυτή στο ισόγειο της πολυκατοικίας μου, χρησιμοποιούνται ως ωραιότατες αποθήκες.

Έχουμε, όμως, όλοι εξοικειωθεί, πλέον,  με την εικόνα της προσβάσιμης τουαλέτας. Πώς έγινε αυτή η αλλαγή στις συνειδήσεις μας; Γίναμε πιο ενσυναισθητικοί; Ή μήπως η νομοθεσία μάς επέβαλε την ευαισθησία της συμπερίληψης και της ισότιμης αντιμετώπισης των ανθρώπων με αναπηρία; Των ανθρώπων, όχι των ΑμεΑ, διότι η συντομογραφία αυτή δεν τιμά ούτε τη γλωσσική κοινότητα που τη δημιούργησε ούτε που την υιοθέτησε και τη χρησιμοποιεί. Αναρωτιέμαι αν έχουμε εναρμονιστεί πλήρως με τη νομοθεσία αυτή, προσωπικά ξέρω γνωστό καφεστιατόρειο που συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς προσβάσιμη τουαλέτα και δεν είναι το μόνο φυσικά. Ξεκινώ να μιλώ για την προσβασιμότητα από την προσβάσιμη τουαλέτα μόνο για να κατανοήσουμε πως τα πάντα είναι θέμα απόφασης πολιτικής και νομοθετικής εφαρμογής της.

Ψάχνω στο διαδίκτυο προσβάσιμα ξενοδοχεία στην Κύπρο. Εμφανίζεται πρώτο ξενοδοχείο το οποίο στην περιγραφή του αναφέρει πως είναι «προσβάσιμο σε άτομα με ειδικές ανάγκες» και, ακολούθως, διευκρινίζεται πως το ξενοδοχείο είναι προσβάσιμο σε πολλές κατηγορίες αναπηρίας ανάμεσα στις οποίες αναφέρονται «η χρήση τροχοκαθίσματος, η κώφωση, η τύφλωση, ο αυτισμός και το άσθμα».

Γεμάτη περιέργεια για τις πρόνοιες προσβασιμότητας του συγκεκριμένου ξενοδοχείου επικοινώνησα τηλεφωνικά  καθώς υπάρχει πάντοτε η πιθανότητα  να μην έχω κατανοήσει επακριβώς και οι ανησυχίες μου να μην επαληθεύονται.

Πληροφορήθηκα, λοιπόν, πως για τους τυφλούς επιτρέπεται η χρήση σκύλου – οδηγού από και προς το δωμάτιο διαμονής και όχι σε κοινόχρηστους χώρους. Άλλη πρόνοια για τον τυφλό συνάνθρωπό μου δεν υπάρχει στο συγκεκριμένο ξενοδοχείο.

Στην Ελλάδα, όμως,  με τον νέο νόμο 4488/2017 και την Υπουργική Απόφαση υπ. αριθμ. 91345, άρθρο 70 του υπουργείου Οικονομικών και Ανάπτυξης, όλα τα καταστήματα εστίασης, διασκέδασης και ξενοδοχεία υποχρεούνται να διαθέτουν κατάλογο για την εξυπηρέτηση τυφλών σε γραφή Braille. Για τα ερωτήματα που γεννώνται σχετικά με τους αυτιστικούς και ασθματικούς συνανθρώπους μου και τι είδους πρόνοιες προβασιμότητας λαμβάνει το συγκεκριμένο ξενοδοχείο δεν πήρα καμία απάντηση από την υπηρεσία υποδοχής που ανταποκρίθηκε στην κλήση μου. Πολύ ευγενικά με παρέπεμψαν στη διεύθυνση του ξενοδοχείου.

Μπαίνω, τυχαία πάντοτε, στην ιστοσελίδα ενός άλλου ξενοδοχείου, που προτείνεται ως προσβάσιμο, και διαβάζω στην περιγραφή το εξής: «accessibility report based on information provided by the owner. Accessible to wheelchair users and partially accessible to other types of disability» (πιστοποίηση προσβασιμότητας βάσει πληροφοριών που παρέχονται από τον ιδιοκτήτη. Προσβάσιμο σε χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων και μερικώς προσβάσιμο σε άλλους τύπους αναπηρίας).

Από την αναφορά αυτή αντιλαμβάνεστε πως η πηγή που επικαλείται για επιβεβαίωση των προνοιών πρόσβασης δεν μπορεί να προσληφθεί ως αξιόπιστη. Θεωρώ έντιμη την αναφορά σε χρήστες τροχοκαθίσματος αλλά δεν κατανοώ την έννοια της μερικής πρόσβασης για άλλες αναπηρίες εφόσον δεν μου παρέχονται διευκρινίσεις.

Ο προσβάσιμο τουρισμός φυσικά και δεν ταυτίζεται με την αναπηρία καθώς οι εμποδιζόμενοι άνθρωποι είναι σαφώς περισσότεροι σε έναν κόσμο που γηράζει και, καθώς αυξαίνει το όριο ζωής, το γήρας θα καθορίζει, πλέον, πολιτικές κοινωνικές και οικονομικές, όπως και την τουριστική βιομηχανία. Και ίσως θα πρέπει να βρούμε και άλλη λέξη αντί του γήρατος το οποίο είναι, επίσης, μια λέξη φορτισμένη με αρνητικό σημασιολογικό περιεχόμενο όπως και η αναπηρία.

Συμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού στην Ευρώπη υπάρχουν πάνω από 150 εκατομμύρια άνθρωποι με ανάκες προσβασιμότητας ενώ μέχρι το 2025 οι ηλικιωμένοι θα αποτελούν το 35% του συνολικού πληθυσμού της ηπείρου. Κάθε χρόνο γίνονται γύρω στα 800 εκατομμύρια ταξίδια από ανθρώπους με ανάγκες προσβασιμότητας. Οι ίδιοι και όσοι συνταξιδεύουν μαζί τους, οικογένεια, φίλοι, συνοδοί, θα επιλέξουν έναν προσβάσιμο προορισμό. Όσο η Ελλάδα προχωρά μπροστά καθιστώντας προσβάσιμο το ιερό της σύμβολο, την Ακρόπολη, εμείς μπορούμε να συνεχίζουμε να προβάλλουμε ως «αξιοσημείωτο» το γεγονός πως τέσσερις (4) από τις «προσβάσιμες» παραλίες μας «διαθέτουν πρωτοποριακό αυτόνομο σύστημα θαλάσσιας πρόσβασης ΑμεΑ (Seatrac)».

Θεού θέλοντος και καιρού επιτρέποντος, του χρόνου το καλοκαίρι θα επισκεφτώ τη Βαρκελώνη. Γιατί το δικαίωμά μου στην αναψυχή «η πλανεύτρα κόρη» της Μεσογείου  το διαφυλάσσει.

https://www.sagetraveling.com/barcelona-accessible-travel

Πηγή: philenews.com